fa تعیین شاخص های شیمیایی و فیزیکی منابع و آب شرب شهر بروجرد با استفاده از تحلیل مؤلفه‏ های اصلی تحقيقي Original Paper چکیده زمینه و هدف: کنترل کیفیت آب شرب از نظر حفظ سلامتی و بهداشت مصرف کنندگان مهم است. و اولین قدم در شناخت آب، بررسی متغیرهای آب است. این تحقیق با هدف اندازه‏گیری و بررسی شاخص های شیمیایی و فیزیکی، تعیین متغیرهای مهم سنجش کیفیت آب، دسته بندی کیفی ایستگاه های مشابه آب شرب و منابع شهر بروجرد انجام گرفت. روش بررسی: این تحقیق توصیفی- مقطعی بر 70 نمونه آب شرب و 10 نمونه ایستگاه‏های منابع در زمستان 1390 و تابستان 1391 انجام گردید و 9 متغیر کیفی آب اندازه‏گیری شد. اطلاعات پس ازجمع‏آوری وکدبندی توسط نرم‏افزار10STATISTICA ، تحلیل مؤلفه‏های ‏اصلی (PCA)، جهت دسته بندی کیفی نمونه های مشابه آب شرب و منابع و تعیین متغیرهای مهم سنجش کیفیت آب بررسی شد. یافته ها: تحلیلPCA نشان داد متغیرهای شیمیایی فلوراید، نیترات، سختی کل و آهن و متغیرهای فیزیکی pH و TDS جهت بررسی کیفیت آب، مهم بودند. مطابق داده های آزمون t میانگین غلظت فلوراید، آهن و میزان کدورت در کلیه نمونه ها به طور معنی‏داری کمتر از استاندارد بوده و سایر متغیرها در حد مطلوب یا مجاز بودند. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان داد که برای حجم داده های بار کیفی زیاد به کارگیری تجزیه و تحلیل مولفه های اصلی برای مشخص نمودن متغیرهای کیفی اصلی و دسته بندی متغیرهای فیزیکی و شیمیایی مشابه آب شرب و منابع می تواند به عنوان راه حل مؤثری در مدیریت کیفی آب باشد. واژه های کلیدی: شاخص‏های شیمیایی و فیزیکی ، آب شرب و منابع، بروجرد، مؤلفه‏های اصلی Abstract Background and Objective: Quality control of drinking water is important for maintaining health and safety of consumers, and the first step is to study the water quality variables. This study aimed to evaluate the chemical and physical indicators, water quality variables and qualitative classification of drinking water stations and water sources in Boroujerd. Material and Methods: This descriptive-cross sectional study was conducted on 70 samples of drinking water and 10 samples from sources in 2011-2012. Nine Water quality variables were measured and coded using STATISTICA10 Software. Principal component analysis (PCA) was performed for qualitative classification of water samples and determination of water quality variables. Results: Based on PCA, chemical variables such as fluoride, nitrate, total hardness and iron, and physical variables such as pH and TDS were paramount importance to water quality. According to T-test, the average concentration of fluoride and iron, and the turbidity in all samples were significantly less than the standard. But other variables were up to standard. Conclusion: For the large water quality data, the use of PCA to identify the main qualitative variables and to classify physical and chemical variables can be used as an effective way in water quality management. Keywords: Physical and Chemical Indicators, Drinking Water and Sources, Boroujerd, Principal Component Analysis شاخص‏های شیمیایی و فیزیکی , آب شرب و منابع, بروجرد, مؤلفه‏های اصلی Physical and Chemical Indicators, Drinking Water and Sources, Boroujerd, Principal Component Analysis 76 82 http://mlj.goums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-228&slc_lang=fa&sid=1 M Darabi مهین دارابی 10031947532846006261 10031947532846006261 No Practitioner, MSC of Chemistry, Department of Chemistry, Islamic Azad University, Boroujerd Branch, Boroujerd, Iran عضو هیأت علمی، گروه شیمی SH Jahani Zadeh شبنم جهانی زاده Sh_ jahany@yahoo.com 10031947532846006262 10031947532846006262 Yes PhD Student of Chemistry, Department of Chemistry, Islamic Azad University, Boroujerd Branch, Boroujerd, Iran گروه شیمی M Chegeny مهدیه چگنی 10031947532846006263 10031947532846006263 No PhD Student of Chemistry, Department of Chemistry, payame noor University, Mashhad, Iran گروه شیمی